Utrecht, 11 februari 2010

Lieve Sophie,

Hoe gaat het nu met je?
Gisteren was ik op je expositie in ‘De Pont’. Het was overweldigend.’ Ravisante’.
Voor mij was de weg er naar toe vanuit Utrecht (waar ik getrouwd ben en twee kinderen heb) naar Tilburg (waar ik vroeger zonder veel verantwoordelijkheden mijn studententijd heb doorgebracht) als een bijzondere reis in een tijdmachine, die maar niet wist in welke tijd te stoppen. Ongemerkt was ik toch op zoek naar afgesloten liefdes en voorbije dromen. Naar opgeborgen brieven.

Toen ik in Tilburg woonde, ontving ik veel brieven van mijn huidige lief. Dat heeft voor nogal wat commotie gezorgd. Ook bij mijn toenmalige vriendjes. Maar ik zal nooit vergeten, hoe het voelde om met kloppend hart naar de brievenbus te lopen om te kijken of er een langwerpige lichtgelige envelop tussen de rest van de post zat.
En wat een brief heb jij gekregen. In de vorm van een mail. Aan 107 vrouwen heb je gevraagd om op hun eigen wijze op de mail te reageren. Een cartoonist, een romanschrijfster, een zangeres, een advocaat, een kaartenlegster, een rechter, een meisje en dus nog 100 anderen. Door alle 107 reacties van andere vrouwen heen probeer ik me voor te stellen, wat het met jou deed om die brief in mailvorm te ontvangen.
In eerste instantie wist ik niet wat er in de brief stond. Ja dat de schrijver ervan jullie relatie verbrak was duidelijk. Maar de brief zag ik pas later. Ik heb een kopie meegenomen. Dat ik in het begin de woorden nog niet wist maar wel de reacties van verschillende vrouwen op foto’s zag, maakte het beeld alleen maar sterker.

Wat een verschillende vrouwen heb je uitgekozen voor dit project. En wat een scala aan visies levert dit geheel op.
Treffend weergegeven is bijvoorbeeld het antwoord van je moeder. De beginregels duidelijk leesbaar en de rest van het verhaal wordt steeds mistiger. Zo werkt het. De eerste zin van een moeder maakt of breekt het gevoel van de dochter. Leeft de moeder mee? Kiest ze voor jou? Dan maakt de rest niet uit. Kiest ze niet voor jou; analyseert ze het probleem of kiest ze een neutrale kant en dus niet voor jou, dan laat maar. Dan hoef je de rest ook niet te horen en in dit geval te zien.
Maar heb je nog gehoord wat je moeder zei Sophie?

Ook een mooie weergave: Een film van een behoorlijk anonieme vrouw. In een wat vormeloze verhullende jas. Ongeveer halverwege veertig. Ze zit op een bankje. Met haar rug naar de straat. Midden in Parijs.
Uit haar boodschappentasje haalt ze de brief. Ze begint te lezen. Achter haar gaat het leven door. Er komt een demonstratie langs. Met spandoeken en al. De vrouw leest en merkt haar omgeving niet op. Alles wat bestaat is de brief . De brief en zijzelf die het leest. Sommige demonstranten zoeken contact met de camera. Zij merkt niets. Als ze klaar is met de brief zucht de vrouw. Ze staart voor zich uit. En verfrommelt de brief. Dan doet ze de prop in haar boodschappentasje. Ze staat op. En lijkt nog steeds de demonstratie niet te zien.
En zo gaat het ook. De wereld houdt soms gewoon op met te bestaan.
Hoe was dat toch voor jou Sophie?

Wat mij betreft kon ik me behoorlijk vinden in de analyse van de criminologe. Analyseren en teruggeven. Zij verwoordde wat ik voelde borrelen als iets onderhuids bij het horen van de woorden die aan jou gericht waren.
Maar ‘Phew!’ was ook een leuke reactie.

En toch…
Ik vraag me af, na al deze adviezen/ analyses/ beelden: ‘En nu?’
Uiteindelijk moet jij kiezen en beslissen wat je wilt. In de beschrijving van je expositie staat, dat je de regie in handen hebt genomen. Qua beeld en qua weergave van alle interpretaties klopt dat ook wel. Het geheel is geweldig geregisseerd en het is fantastisch om zo veel verschillende manieren van omgaan met een afwijzing bij elkaar te zien. Het is prachtig vormgegeven. Ik zal ook zeker iedereen aanraden om naar deze geweldige expositie te gaan, want ik ervaar heel sterk het effect van het kijken naar de reacties van anderen. Het is bevrijdend om zoveel reacties van anderen naast elkaar te zien.

Maar als hulpverlener wil ik je dan toch de gevreesde vraag stellen:
“Wat vind je er zelf van?”
Ik ben zo benieuwd naar je antwoord. Ik hoop gauw van je te horen.

liefs Jacqueline

p.s. Ik ben geen oude liefdes tegengekomen, maar ik heb mijn opgeborgen brieven wel weer gezien.
Dank voor je sprankelende tentoonstelling.
XXX



Sophie Calle
Talking to Strangers
23 januari t/m 16 mei 2010

De Pont
Wilhelminapark 1
5041 EA Tilburg